Vandaag is het 500 jaar geleden dat Maarten Luther zijn 95 stellingen publiceerde. Of hij deze daadwerkelijk op de deur van de kerk in Wittenberg spijkerde is nog maar de vraag, maar 31 oktober 1517 was wel de dag dat hij ze naar buiten bracht. Dit was het begin van wat we nu de Reformatie noemen. 500 jaar na dato leek dit mij daarom een goed moment om die 95 stellingen eens door te lezen. Dat kun je bijvoorbeeld hier doen (in het Nederlands). Veel van de stellingen zijn erg tijdgebonden en soms niet goed te begrijpen als je de context niet kent, maar sommigen springen eruit en zijn opvallend fel; anderen zelfs humoristisch. Wat mij opviel is dat Luther met grote eerbied over de paus sprak, maar fel was tegenover hen die de woorden van de paus verdraaiden en eigen ideeën predikten, met name waar het ging over de vergeving van zonden.

Als je 95 stellingen wat veel vindt om door te lezen, hier zijn er een aantal die mij bijzonder opvielen:

43. Men moet de christenen leren, dat wie aan een arme geeft of aan een behoeftige leent, beter doet dat wie een aflaat koopt.

44. Want door een daad van liefde neemt de liefde toe en wordt de mens beter. Door de aflaat wordt hij echter niet beter, hij raakt alleen zijn straf kwijt.

De serie stellingen hieronder raakt precies de kern waar het om gaat:

62. De ware schat der Kerk (…) is het heilig evangelie van de heerlijkheid en de genade van God.

63. Maar deze schat is natuurlijk zeer gehaat, want daardoor worden de eersten tot laatsten.

64. De schat der aflaten daarentegen is natuurlijk bijzonder geliefd, want daardoor worden de laatsten tot eersten.

65. Daarom zijn de schatten van het evangelie de netten waarmee men vroeger mensen van fortuin ving.

66. Maar de schatten van de aflaat zijn de netten waarmee men nu het fortuin van de mensen vangt.

En waar werd al dat geld dat de arme gelovige betaalden om hun zonden af te kopen en zo de angst voor de hel af te wenden nu voor gebruikt? De bouw van de St. Pieterskerk:

86. Waarom bouwt de paus nu niet liever de St. Pieterskerk van zijn eigen geld in plaats van dat van de arme christenen, terwijl toch zijn vermogen groter is dan dat van de rijkste Crassus?

87. Wat kan de paus nog kwijtschelden of schenken aan hen die door volkomen berouw reeds aanspraak hebben op volkomen vergeving en op het verkrijgen van alle geestelijke goederen?

Iets hiervan zie ik in sommige kerken hier in Tanzania ook gebeuren: kerkgangers worden opgeroepen veel en vaak aan de kerk te geven, waarbij hen allerlei zegeningen worden beloofd. Hoe groter de gift, hoe groter de zegen. Van dat geld voorzien bisschoppen en andere kerkleiders zich rijkelijk in hun levensonderhoud, en worden grote kerken gebouwd.

Daarom tot slot nog twee waarschuwingen van Luther, die hier nog steeds van toepassing zijn. Het gaat dan wellicht niet meer direct om het afkopen van zonden, zoals met de aflaat het geval was, maar wel om het “kopen” van de gunst van God met geld.

46. Men moet de christenen leren, dat zij, als zij geen overdadige rijkdom bezitten, verplicht zijn wat voor hun huis nodig is te bewaren en het in geen geval aan aflaten te verspillen.

54. Aan het Woord van God wordt onrecht gedaan, als men in een preek evenveel of zelfs meer tijd besteedt aan het verkondigen van de aflaat dan aan het Woord van God.

Het is voor christenen in alle tijden en plaatsen een uitdaging om te blijven geloven in Gods genade – dat hij zijn liefde en vergeving gratis weggeeft. We zijn als mensen altijd geneigd daar iets tegenover te willen zetten; iets te willen geven of betalen om maar zeker te zijn van die liefde – bang als we zijn niet ‘goed genoeg’ te zijn. “Geven maakt gelukkiger dan ontvangen” (Hand. 20:35), maar ontvangen is misschien wel veel moeilijker…

Advertenties

2 gedachtes over “De 95 stellingen van Luther

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s